Geleneksel Çocuk Oyunları

  • Mangala Oyunu

Mangal Oyunu, Anadolu’da oynanan en eski zekâ ve strateji oyunlarından biridir. İlk önceleri oynamak için kayalara kazınmış daha sonraları toprağa kuyular açılıp taşlarla oynanmıştır. Türklerin göçebe yaşam sürdüğü dönemlerden günümüze kadar toprağa açılan çukurların içine taşlar yerleştirilerek oynanmıştır. Dede Korkut Hikayeleri’nde Boğaç Han’ın boğayla vuruşup kahramanlık göstermeden önce köy meydanında arkadaşlarıyla oynadığı oyunlardandır. Çukurların baba ocağı, taşlarınsa aile üyeleri olarak düşünüldüğü rivayetler arasındadır. Aynı zamanda Mangala, ‘manga’ anlamına gelen askeriyedeki onlu sistemlerin adıdır. Askerlerin zekâ ve stratejilerini geliştirerek kazanmanın yollarını ararken ortaya çıkardıkları bir oyun olarak düşünülmektedir. Oyun, en hızlı ve en çok taşı haznesine taşıyan oyuncunun kazanmasıyla son bulur.

 

 

  • Üçtaş/Dokuztaş

Osmanlı zamanında sur kapılarından içeriye girmek isteyen tüccarların kapıların akşam kapanıp sabah açılması nedeniyle kapıda kalmaları ve sabaha kadar nöbet tutarak oyun oynamaları ile günümüze değin yaşatıldığı düşünülmektedir. 2 bin 300 yıl önceki Assos Antik kenti kalıntılarında rastlanan oyunun Çanakkale’de ve Efes Antik Kenti’nde benzer modellerde oynandığı tespit edilmektedir. Anadolu’nun birçok bölgesinde farklı adlarla da oynanmaktadır. Üç taş, dokuz taş ve on iki taş olarak üç çeşidi bulunmaktadır. Basit kuralları ve kolay bir stratejisi olduğu düşünülse de rakibin hamleleri ile oyun uzun süre oynanabilmekte ve kazanmak zorlaşabilmektedir.

 

  • Peçiç Oyunu

İpek Yolu ticareti ile Anadolu’ya gelmiş ve zamanla Peçiç adıyla Gaziantep, Kahramanmaraş ve Hatay bölgelerinde oynanmaya devam etmiştir. Oyun hem iki hem de dört kişiyle oynanabilmektedir. Strateji ve şans oyunu olarak görülen Peçiç, matematiksel işlemler gerektirmektedir. Kızma Birader oyununun atası olarak kabul edilmektedir.

 

  • Aşık Oyunu

Adını oyun malzemesi olan “aşık” kemiğinden almaktadır. Misketin atası olarak bilinen aşık, Dede Korkut Destanı’nda ve Manas Destanı’nda çocukların meydanlarda kahramanlık göstermeden önce eğlenmek için oynadığı oyunlardandır. Geçmişte aşık kemiğini bulmak ve oynamak ustalık gerektirdiğinden rakip oyuna davet etmek ve aşık kazanmak için ‘Sen Benimle Aşık Atamazsın’ demekte ve deyim oyunda ustalığı ifade etmek için kullanılmaktadır.

 

  • Topaç Oyunu

Birçok kültürde yer alan bir oyuncaktır. Oyuncağın Mısırlılar tarafından topraktan pişirme şeklinde yapıldığı, Asyalılar tarafında ip veya bezle sarılarak atıldığı ve zil takılıp ses çıkaracak şekilde tasarlandığı bilinmektedir. Oyun, atılan topaçların birbirini duraklatması ve topaçların üstüne atarak topaç kırma yapmaları şeklinde oynanır. Topacın farklı şekillerde tasarlanmış olması, çocukların motor becerileri ve kas güçlerinin desteklenmesinde önemli görülmektedir. Bu nedenle yaş seviyesine göre Fırfır, İpli, Blade ve sopalı şekilleri mevcuttur.

 

 

 

  • Çemberbaz Oyunu

Çemberlerin platform üzerindeki uzun çubuklara atılarak geçirilmesine dayalı bir oyundur. Hedefleme ve odaklama becerisini geliştiren ve her yaştan bireye hitap eden oyunlardandır.  Oyun Anadolu’nun bazı yörelerinde halka adıyla da bilinmektedir. Büyük alan oyunu olarak günümüz tasarımlarıyla yeniden kurgulanarak üretilmiştir.

 

 

  • Çubuk Oyunu

Tahta üzerindeki çubukları, birbiri üstünden atlatarak çubukların kazanılmasına dayalı bir zeka oyunudur. Oyun geniş bir platform üzerinde kurgulanarak her yaştan bireyin ilgisini çekerek oynamasını sağlamak için kurgulanmıştır. Strateji ve zeka gerektiren oyunda, her oyun bir sonraki oyun için hazırlanma ve hamleleri tespit ederek kendini geliştirmeye yönlendirir. Oyunun en iyi şekilde bitirilmesini sağlamak için tahtanın üzerinde en az çubuğun bırakılması gerekmektedir.  Masa üzeri ve büyük alan oyunu olarak iki şekilde günümüz tasarımlarıyla yeniden kurgulanarak üretilmiştir.

 

  • Kale Oyunu

En az iki kişilik iki grubun karşılıklı olarak dizilmiş olan kaleleri devirmesine dayalı bir hedef oyunudur. Oyunda bütün kaleleri sırayla tek tek deviren grup kazanan olur. Aile ve arkadaşlarla birlikte oynanabilen oyun, geçmişte taşları vurmak, köy meydanına kaleler kurup devirmek gibi oyunların günümüz tasarımlarıyla yeniden kurgulanmasına dayanmaktadır.

 

  • Çömlek Oyunu

Kemankeşlerin ok talimi yapmak için çömleklere elle ok attıkları bir oyundur. Yan yana iki çömleğe sırayla iki oyuncu ok atmaya başlar. Oklar bittiğinde hangi çömlekte daha çok ok varsa o oyuncu oyunu kazanır. Günümüz oyun kültürüne uygun olarak yeniden tasarlanmıştır.

 

  • Karelok

Belirlenmiş sanat, kültür, mimari ve 3D/2D motiflere bakarak ve gördüğünü yeniden oluşturarak tasarlaması amaçlanan alanlardandır. Özellikle ahşap modellerin bir karenin dörde bölünmüş olarak kare, dikdörtgen, üçgen modellerinin oluşturulmasını sağlaması, kültürel anlamda karenin önemine dikkat çekmek için kurgulanmıştır. Etnospor Deneyim Merkezi’ne özel ve özgün tasarlanmış ürünlerden biridir.

 

EnglishTurkish